Autori : Teodor Keko

Titulli : Curriculum vitae

Shtëpia Botuese : Toena

Kategoria : Tregime të zgjedhura

ISBN : 978-99943-1-387-7

Format : 12x20

Faqe : 300

Realiteti Keko shfaq, si në një balancë të madhe dhe në baraspeshë, botën seksuale të femrës, të paraqitur po aq në shpërthim sa edhe ajo e burrit.

Parathënie e librit

Ndërgjegjja jonë nuk është  aq e lirë sa të pranojë se ku ngjizet
 

Edhe greku më budalla i antikitetit e dinte se lexuesi është më i mençur se krijuesi.
Kështu thotë jo Teodor Keko, por një prej personazheve të tij.
Në gjithë jetën e tij të shkurtër Teodor Keko mbeti shkrimtari që vrapon me ngut drejt këtij lexuesi të përditshëm dhe të mençur, të cilin e ka dashur dhe e ka respektuar së tepërmi. Sot, mund të thuhet pa droje, se ai i përket racës së shkrimtarëve më popullorë, pasi lexuesi ia ktheu respektin dhe dashurinë me një mori të pafundme temash dhe trajtimesh, të cilat duken sikur derdhen vullnetarisht në materien e tij letrare. Në një kuptim, Teodor Keko bëhet një nga shkrimtarët e parë shqiptarë që duket sikur e ndërton letërsinë e tij së bashku me lexuesin e vet. Pikërisht për këtë arsye përgatitja e një përmbledhje me tregimet e tij më të mira, të cilën sot po e boton Shtëpia Botuese “Toena”, do të mbetet gjithnjë një sprovë e hapur dhe e vështirë, ashtu si edhe gjykimi që zbulon mikpritjen e madhe të lexuesit, për shkrimtarin, i cili me shpengimin e tij letrar, hyri në fillim të shekullit XXI dhe u nda prej personazheve dhe lexuesve të tij në kulmin e krijimtarisë.

 Fenomeni Keko
 
Në një pjesë finale të jetës së tij të shkurtër, këshilltar i tre kryeministrave të ndryshëm, gjë që të bën njohës të labirinteve shtetërore, dhe në anën tjetër përherë një rebel i pandreqshëm, gjë që të jep një status të veçantë dhe të paprekshëm, por dhe një gazetar i palodhur antikonformist, për të cilin kënaqet shpirti luftarak dhe i pakompromis, që fshihet brenda çdo njeriu dhe, mbi të gjitha, një shkrimtar me një zë të veçantë në prozën dhe poezinë shqipe, gjë që, ndryshe nga të gjithë, e bën të njohur jo thjesht në njerëzit e meditacionit dhe të ndjenjës, por e vendos në anën e njerëzve më të shpenguar të kësaj bote, të gjitha këto janë pak për të paraqitur atë çka të ofron vetë Teodor Keko me krijimtarinë e tij, veçanërisht në prozën e shkurtër, e cila në bërthamën e vet nuk i ndahet as poezisë së tij. Janë disa vëllime me tregime, zhdërvjelltësia e librit “Made in Albania”, profecitë e librit “Dymbëdhjetë shenjtorë, një profet dhe disa njerëz”, ironia e librit “Prostituta”, tragjizmi i fshehtë universal i librave “Hollësira fatale” dhe “Lajmëtarja e vdekjeve”, të cilat krijojnë një krijimtari letrare pluskuese dhe lëvizëse, e cila të furnizon me befasinë dhe freskinë e mendimit të personazheve dhe ngjarjeve pothuajse gjithnjë e më të freskëta si çdo gjë që vjen drejtpërdrejt prej jetës. Të gjithë këtyre mund t’u shtojmë edhe diskutimet e tij pamfletike si anëtar i Parlamentit Shqiptar, të mbushura me replika që me siguri do të hyjnë në analet tona historike të ndryshimeve të mëdha. Në saje të këtij burimi të madh letrar që vjen nga një përvojë e drejtpërdrejtë, lexues i tregimeve dhe poezisë të tij bëhet çdo kategori njerëzore, ku shfaqet edhe një radhë e pafund e zyrtarizuar dhe e profilizuar, e sterilizuar ose shumëdimensionuar prej kohës, që edhe pse qesh me shumë personazhe të Kekos, ndodhet shumë larg bashkëkohësisë së këtij autori. Është ky diskutim i parë i hapur për efektet e hidhura dhe gazmore të bashkëkohësisë, e cila fillon ndoshta një periudhë të re postmodernizmi në saje të këtij shpengimi alla Teodor Keko, i cili ballafaqon fytyrat madhështore kombëtare të varura solemnisht në muret e bibliotekës me një realitet të sapozbuluar, që për shumë arsye të ndryshme duket njëkohësisht një realitet i porsalindur. Thjesht dhe hapur, Teodor Keko paraqet personazhe dhe botën e saposhpërthyer shqiptare, e cila sjell shumë kundërthënie të reja bashkëkohore, që e çojnë autorin drejt vërtetësisë dhe natyralitetit. Në saje të këtij ballafaqimi të nevojshëm me traditën, që ndodhet pas çdo teksti të tij letrar, Teodor Keko vazhdon dhe rinovon anatemat e përhershme të botës. Ai mbetet kaq shqiptar dhe kaq i vërtetë për atë që shfaq para syve të tij vrojtues dhe inteligjentë. Në rast se do të kërkonin një drejtim të tij orientues letrar të ngjashëm me orientimet e busullave gjeografike, gëzimi, ironia dhe trishtimi i tij i ndërthurur me sarkazmën, do të krijonin një linjë letrare që krijon një vijë bashkuese prej tregimeve të Azis Nesinit deri tek Italo Kalvino, apo Vasko Pratolini. Mbetemi kështu në terrenin mesdhetar, plot erëra kontinentale të motiveve të një shkrimtari që përjetoi thellësisht kohën e vet. Duke krijuar një galeri të pafundme personazhesh të kësaj kohe të përjetuar kaq intensivisht, Teodor Keko mbetet një prej përfaqësuesve më spontanë dhe të natyrshëm të anatemave të reja artistike, me të cilat troket postmodernizmi shqiptar. Nuk është Teodor Keko, por tregimet e tij, të cilat luftojnë për lirinë e thjeshtë, të përditshme dhe të zmbrapsur, për të cilën duket që nuk vjen radha. Pikërisht për këto dyzime të vazhdueshme njerëzore, të paraqitura prej penës së shkrimtarit, jo thjesht bashkëshorte dhe bashkëshortë, që tentojnë të kapërcejnë prej shtratit bashkëshortor në hapësira të tjera mjegullore, por edhe një gjyshe klasike mbetet një personazh i dyzuar, kur kot, por edhe me meritë demaskon dashje pa dashje një vjedhës të vogël fshati.
Personalitet kalimtar gati i çastit, si e dëshmon edhe jeta e tij e shkurtër, Teodor Keko kapërceu në një kohë pa ndalesa, pa postblloqe ose pa reprezalje (!), ose që i ndaloi ato duke qeshur, por që i përjetoi si mirazhe të historisë së kaluar shqiptare. Mund të thuhet shkurt se Republika jonë e tretë, e filluar prej vitit 1991, e cila tentoi të sjellë restaurime të ndryshme, të cilat nuk i takonin brezit të Teodor Kekos, në qoftë se ka fituar një lloj bashkëkohësie, e ka për meritë të krijuesve të veçantë si Teodor Keko.

  
Qytetari Keko
 
Shumica e personazheve të Teodor Kekos, prostitutat e tij të bukura, që të kujtojnë vazhdën e tregimit të Migjenit “A do qymyr zotni”, jo më në mbretërinë e parë dhe të fundit, por në republikën e tretë shqiptare, shokët e vjetër të shkollave, lagjeve apo universitetit që tregojnë historinë e tyre të dhimbjeve apo të papriturave, krijojnë galerinë e jetës së qytetit të Tiranës. Hera-herë këto ngjarje shtrihen deri në bulevardin “Dëshmorët e Kombit”, në kohën kur ka ekzistuar edhe statuja e Stalinit.
Pikat e vjetra të ngjarjeve janë shumë të kursyera dhe vetëm në disa tregime të rralla. Por megjithatë ato japin një adresim të beftë. Në të vërtetë kufiri i fundit i linjës së tij ishte deri te Stalini. Me rregullore shoferi duhet ta kthente autobusin rreth monumentit të Stalinit. Këto pasazhe na tregojnë se ku kemi jetuar. Por të shumta dhe mbizotëruese në tregimet e tij janë pasazhet që tregojnë se ku po jetojmë.
Duke iu nënshtruar një gjeografie artistike, shumica e personazheve të Teodor Kekos e kanë braktisur skenën e brendshme të jetës familjare. Ata takohen dhe veprojnë në një truall pothuaj neutral, atë të kafeneve, ku njerëzit shfaqen për tratativat e tyre të shumëllojshme. Kështu, Teodor Keko mbetet në temën e tij të preferuar, të një bërthame shoqërore kalimtare, të përkohshme dhe të kapërcyeshme, ku familja qëndron pothuajse në hije ose e nënkuptuar, gjithnjë prapa, ose ku kuintat e pushtetit shfaqen rrallë, vetëm në rastet e shfaqjes së ndonjë provinciali. Duket sikur kafenetë e shumta apo motelet e fshehta, kanë mbetur vendet e vetme të vogla, ose hapësirat e vetme shoqërore, të pikëtakimeve të rastit. Jo më kot herë pas here në tregimet e tij personazhet flasin për romanin “Ushtari i mirë Shvejk”, që e merr jetën ashtu si i vjen pranë gotës së birrës, dhe jo më kot titulli i një romani të shkruar nga një personazh i tij quhet “Semafori i prishur”.
Pra, licenca e kundërshtimit dhe e forcës së betejës demokratike ka hyrë për Kekon deri në botën e trupit, të lëshimit dhe të sarkazmës, madje të një çmendurie që e bën autorin të krijojë një tregim të tërë mbi një studim të sistemit të urinimit. Ky lloj i veçantë urinimi te ne krijohet që në vogëli, ku të trembin me gogolin e kur ha dru sa shqepesh dhe pastaj të shoqëron si hije trupi gjithë jetën. Bile ne kemi një thënie idiomatike për këtë punë: “Bëji shurrën!”, kështu thotë autori.
Në vazhdën e betejave tona tradicionale asdreiano - fishtiano - kulluriote të identitetit kombëtar dhe të patetizmit të zgjatur romantik, Teodor Keko krijon anatemat e tij dhe një baraspeshë të veçantë të të gjithë shoqërisë me lëvizje të imëta të brendshme dhe të lira njerëzore, që nuk pyesin për ligje të jashtme, por që në momente të ndryshme të tranzicionit nuk kanë gjë tjetër përveç trupave të tyre, trupa që shpesh nuk u shpëtojnë as peshës së dyllit të veshëve. Teodor Keko krijon një gravurë të madhe tipash dhe personazhesh, që në shumicën e tyre ecin dhe enden në rrugët e Tiranës, ose nga një qytet i botës në një qytet tjetër. Shpeshherë ata kanë lidhje vetëm me asgjënë, shpeshherë kanë lidhje me hiçin, ose krejt pavlerën, e cila edhe kur mohon pohon diçka më të madhe. Kështu Teodor Keko, me paraqitjen e shkujdesur të gjendjes së asgjësë, kurrfarëgjësë, farëgjësë, gjë prej gjësë, të hiçit, ose ndjenjës së qenies kot së koti, shkallëzon herë pas here në tregime të ndryshme gjithë kualifikimin e qenies ose të mosqenies në një jetë të vërtetë reale.
Por gjithçka thuhet pa asnjë pendesë.
“... Nganjëherë bëhem pishman që kam lindur”, them unë. Dhe nuk tallem.
“E pse gjoja?”, pyet Turi i cingërosur nga e vërteta. Nuk kam asnjë dëshirë t’i përgjigjem. E qep gojën...
Kështu, në tregimet e Teodor Kekos shfaqet një botë e mbushur plot paranoja që as vetë nuk i kuptojmë dhe një trup i fragmentuar, ku vazhdimisht prej një asgjëje, si nga valët e detit lindin rrethana të reja.

 
Realiteti Keko
 
Në pamje të parë, duket sikur këto rrugë tiranase të mbushura me personazhet e Teodor Kekos, me Fonsin e mbetur memec që në moshën 6-vjeçare, pas një shuplake që babai i jep gruas së tij, me korçarkën që gjatë aktit seksual rënkon “mamake po vdes”, a thua se një prej personazheve të mbushur sipas Kekos plot tërbim seksual i ka futur ndonjë kaçavidë, me Bertin kockëmadh me një alamet hunde gjysmëkilogramshe, Muhamedin, një fëmijë të braktisur që e arrestuan më 30 dhjetor të vitit 19... Serxhion dhe Rexhinën që kujtohen se kanë në dorë një biletë lotosporti, e shumë personazheve të tjerë që iu duket se shqiptarët nuk e këndojnë himnin e tyre kombëtar në këmbë, nga frika se mos ua zënë vendin apo iu futin ndonjë gisht nga prapa, Xhulin që lidh duart në barkun e madh dhe qesh me Titinkon, Tonin që nuk dëshiron që ish e dashura e tij të pijë cigare dhe bëhet si i çmendur, Florin që sapo është ndarë nga Violeta me gjoks fantastik dhe me një kofshë llahtarë (Lajmëtarja e vdekjeve), Fredin që bashkë me Linën bënin ushtrime gjimnastikore pranë shtratit martesor (Buburreci), e një galeri e tërë personazhesh të tjerë që vazhdojnë të shfaqen në holle dhe buzë hotelesh, që nga Rogneri, Piazza dhe kafe Europa, ose që kapërcejnë Urën e Tabakëve, ashtu si janë të shkolluar ose të pashkolluar, të burgosur ose të paburgosur, të dashuruar ose të padashuruar, gjithë ky konstelacion që përkufizon kufijtë e botës shqiptare, dhe nuk ka lidhje të drejtpërdrejtë me filozofinë, çështje të subversionit të subjektit dhe dialektikën e dëshirës, për të cilën flet një prej pasardhësve të Frojdit, Zhak Lakan, i cili e ka ushtruar kulmin e aktivitetit të tij shkencor gjatë maturimit të T. Kekos në një gjimnaz të Tiranës. Por relacionet me të vërtetën vendosen edhe në këto qoshe tiranase, të mbushura plot e përplot elipse të qenieve njerëzore me njëra-tjetrën, dhe doktrinës së të vërtetave dubluese, disa prej të cilave përmbajnë dështimin në formën e abortit shoqëror ose të prematurimit. Lexuesi që e ndien i pari këtë gjendje e mirëpret, kur e rishfaq dora e një shkrimtari.
Teodor Keko, në mënyrë intuitive, apo si zëdhënës i etapës së vet shoqërore, shpreh hapat e kënaqësisë njerëzore, pastrimin e njeriut dhe domethënien e të gjithës që kthehet në një të veçantë të madhe. Personazhet e Kekos janë sa koshientë, aq dhe jo koshientë dhe të patrazuar drejt misionit të tyre njerëzor. Në njëfarë mase ato duken të mbushur me tragjizëm, që fshihet nën vellon e mosbesimit dhe buzëqeshjes moskokëçarëse.
Realiteti Keko shfaq, si në një balancë të madhe dhe në baraspeshë, botën seksuale të femrës, të paraqitur po aq në shpërthim sa edhe ajo e burrit. Në këtë realitet kaq të mjegulluar nga dublazhet, shfaqet edhe profesioni më i vjetër i botës, ai i prostitucionit.

 
Frazat dhe modalitetet
Dori + Teodor
 
Meqenëse vetë Teodor Keko të fton të marrësh pjesë në ngjarjet e Tiranës, në vitin 1996, pas një mungese të gjatë në Shqipëri, shkoja të kërkoja banesën e re të Xhanfise Kekos, nënës së Teodorit, e cila kishte lënë përkohësisht katin e katërt të pallatit që ndodhet në krye të rrugës “Mine Peza”. U përpoqa të gjej apartamentin e ri të marrë me qira prej saj, më thellë Rrugës së Durrësit, një strehë që nuk do ta kisha gjetur në atë mori labirintesh, sikur të mos shihja të shkruar mbi mur me shkronja të mëdha, shumë pranë vendit ku banonte, emrin e Kekos që derdhej rrokopujë mbi tullat silikate, ku duhet të jetë ende, si ato parullat politike që nuk prishen dot prej kohës. Emri i tij ishte shndërruar si të thuash në një gjest inkoshient të së folmes së ditës, të mbushur me domethënie të reja e të pasura sociale. Në këto rrugica kishte filluar të binin në formë shiu, frazat e Dorit të dikurshëm.
Duke qenë se për një periudhë të gjatë kohe kam punuar në gjininë e imazhit, njësoj si prindërit e Kekos, i kam shtruar shpeshherë vetes pyetjen, nëse e tëra e prozës së tij përbëhej prej derdhjes si shiu të frazës së tij spontane të mbushur plot informacion dhe jetë që nga periudha e Krishtit dhe e Muhamedit deri në ligjet e Parlamentit Shqiptar, apo është vetë spontaniteti i fabulës që përthyet në fraza që zbërthehen vazhdimisht në kujtesë, duke kapërcyer nga gjuha e folur në atë të shkruar ose anasjelltas. Një gjë mbetet e sigurt, që këto ngrehina të vogla të prozës shqiptare, përmbledhin shpengimin deri në dhembje dhe në një klithmë të fshehur, një shpengim si të ngjarjes ashtu dhe të shprehjes, për të cilin njeriu ka qenë gjithnjë tepër i etur. Vetëm një përgjigje është e sigurt. Se njeriu ka nevojë për shiun e frazës letrare që të ndihet i përtërirë, njësoj si për nevojën e shirave të përvitshme qiellore. Frazat e Kekos gjithnjë të zgjojnë artistikisht.
Ja si fillon tregimi “Provinciali”: “... Me të mbaruar punë me foshnjën e porsalerë, nëna e tij u detyrua të ngrihej prapë, sepse i erdhi radha lopës për të lindur. Ajo polli një viç të bukur mashkull, të cilin e therën pas një viti plot dhe e varën në çengel në bodrumin e ftohtë...”
Ja edhe një frazë tjetër e po këtij tregimi: “... Lekë kishte pa hesap e shoqet nuk i mungonin, se ai nuk kishte turp dhe shtinte me çifte...”
Mund të qëmtosh dhjetëra e dhjetëra fraza të tilla ndërtimtare të gjendjes së intelektit, mendimit, përgjithësimit, qëndrimit hokatar dhe mospërfillës.
“... Ishin kaq të mrekullueshëm, magjepsës, mahnitës, a diçka tjetër më konkrete, që fillon me shkronjën M...” (“Ndjenjat e holla”)
Frazat e shiut gjallërues të tregimtarit Keko duket që ndërtojnë një univers. Shpeshherë ky univers paraqitet në modalitete që nderin edhe më tepër stofën e tij letrare.
Botimet dhe ribotimet e tregimeve më të dashura të Kekos sjellin mjaft lajtmotive të përsëritura. Kështu, personazhet e Kekos një herë vazhdojnë të nxjerrin nga xhepi shaminë e tyre të madhe sa një flamur kombëtar, herë skuqen në fytyrë si flamuri i tyre. Këto modalitete të shumta, të gjalla dhe lëvizëse krijojnë magjitë e rrëfimit bisedimor, bashkojnë fjalën e shkruar me gjuhën e folur dhe afrojnë gjithnjë e më shumë lexuesin me shkrimtarin e tyre.
Dori Teodor, me gjithë modulimet e veta, kishte aftësinë e mrekullueshme të lidhjes së jetës dhe të veprës së tij direkt me këta njerëz të rrugëve dhe të kafeneve, shumica brezi i tij, jashtë lidhjeve të sterilizuara dhe të ngurtësuara. Nuk besoj të ketë shkrimtar tjetër shqiptar të brezit të tij që të gjendet kaq larg “akademizmit” pozues, i cili i ka bërë shumë shkrimtarë të tjerë të zotërojnë në forma të tjera pushtetin ndaj lexuesit të thjeshtë.
Teodor Keko jetoi në skajet e kandarit të kohës së dhjetëra shkrimtarëve të dëgjuar botërorë, që ua afruan dhe e prekën lirinë njerëzore deri në caqet e vulgaritetit dhe të vërtetave të tjera të paprekshme, të tronditur njëherë e mirë nga pesha e penës, që di të peshojë ndryshe nga të tjerët.
Pikërisht se quhet Teodor Keko, ai i trajton edhe njerëzit e pushtetit në rreshtin e njeriut, pasi gjithkush fsheh në vetvete koshiencën e vërtetë.
Një nga tregimet e tij më të gjata, gati në formën e novelës është “Piano”, me të cilin hapet përmbledhja me tregime “Made in Albania”, botim i vitit 1998. Në këtë tregim të gjatë Keko i ka ngjitur shkallët e shoqërisë, për të mbërritur deri te makina e një ministri, mikut të tij të hershëm. Ligjëratat e personazhit vëzhgues duken si pa kokë e pa këmbë, derisa derdhet shprehja “Vdekja është liri”. Dhe të gjitha këto ndodhin në një bar të Tiranës, ose zonën neutrale të qytetit, ku vendoset edhe armëpushimi i përpjekjeve të përditshme dhe ku të gjithë kthehemi në njerëz shoqërorë. Por vëzhgimi vazhdon gjithnjë më i thellë dhe më i detajuar.
“... Një studente është ulur në stolin e pianos mes këmbëve të avokatit dhe ai po i jep ca leksione pianoje. Gjoksi i saj ishte vërtet safi gjoks. Boll tani, një ditë do të vdesim. Janë disa personazhe që vërtiten kot, por në një gjendje reale. Me lekë po, me shtëpi po, pa pleq nëpër këmbë po. Atëherë çfarë mund të bëjnë tjetër. Që ta mbushin jetën vendosin të presin edhe katër pishat përballë barit...”
Sigurisht që Teodor Keko nuk është shkrimtar, si mund ta dëshirojnë recetat e njerëzve që nuk e dinë sa proces i gjallë dhe i lëvizshëm është letërsia. Teodor Keko fitoi një superioritet të ditës në saje të efekteve të tij të ligjërimit tekstual, të mbushur plot domethënie reale sociale.
 

Keko i prozës poetike
 
Nuk mund të harrojmë se, me paraqitjen e kësaj përmbledhje të tregimeve të zgjedhura të Teodor Kekos, jemi përpara librit të një shkrimtari, i cili ka lënë edhe në poezi një krijimtari tepër të frytshme. Po në pamje të parë duket sikur gjuha poetike është mjaft e ndarë prej gjuhës së jetës së përditshme dhe rrëfimit tregimtar.
Por rebeli Keko nuk ndahet nga poezia, as në tregimet e tij të vogla dhe të
ngrohta, me doza lirike, si: “Flatrat”, “Fustani”, ashtu si nuk ndahet as nga ndërtimi i konstruktit ligjërimor poetik. Struktura poetike ndihet gati si në nënkoshiencë pothuaj në të gjithë kompozicionet e tregimeve, ku peshë marrin ndërtimet metaforike. Kemi një grua që varros njëkohësisht në të njëjtën ditë edhe dashnorin dhe bashkëshortin e vet. Dhe kjo mund të sjellë vetëm një ndërtim poetik të mbushur plot paralelizma dhe kundërthënie. Kemi gjithashtu një grua rreth të dyzetave, që shpreh të gjithë seksualitetin femëror, duke nënkuptuar tek emri Maks, veglën seksuale të një mashkulli, duke krijuar gjatë një takimi të vonët një dimension të ri dialogu, të cilin autori e përdor me kursim dhe vetëm kur është tepër domethënës. Në këtë ndërtim poetik, edhe dialogu parashtrohet gjysmë i prerë dhe i njëanshëm, ashtu si i intereson interpretimit të autorit. Vajza që hapin fshehurazi dyer hoteli, ose që thonë lamtumirë duke provuar, ose duke mos provuar atë që kanë parë nëpër ëndrra, shpalosin gjithashtu një botë poetike, me hollësira të vazhdueshme fatale, ku herë merr rëndësi një krehër i dhuruar, herë një e qeshur e hidhur, herë një çantë e harruar femre, që mban peng për një kohë të gjatë një grua në dorën e një kamerieri. Një botë e vërtetë poetike hapet mes dy punonjësish të një zyre që nuk e durojnë njëri-tjetrin, por që bëjnë dashuri nëpërmjet internetit, pa e ditur se janë përditë ballë për ballë.
Në tregimin poetik “Fustani”, një vajzë me emrin Anila, del pas disa vjetësh në takim me fustanin e grisur, të cilin e ka ruajtur edhe pas martesës.
Kaq ironizues dhe kaq fshikullues për çdo realitet, shkrimtarit nuk i mjaftojnë vetëm këto armë.
Në veprën e tij njerëzit lëvizin dhe veprojnë si qenie të komandës së lirë, gati eterike, pa ditur dhe pa i vënë rëndësi zotërimit të fatit të tyre. Ata në njëfarë mënyre e kthejnë veten në perëndi të vogla, një copëtim i fateve dhe pushteteve të dhëna.
Dhe e gjithë kjo bëhet në saje të betejës së gjuhës së folur dhe një konceptualiteti që e lidh këtë mjeshtër të fjalës së zakonshme jetësore me betejat më të rëndësishme letrare të periudhës së letërsisë së sotme shqipe.
Përpara kësaj figure kaq megademokratike, si të autorit ashtu edhe të
personazheve të tij, mund të themi të sigurt se ndërgjegjja jonë njerëzore më në fund po bëhet kaq e lirë sa të pranojë se ku ngjizet. Këtë na e tregon në formën e vet më dinamike të tregimit shkrimtari ynë i njohur Teodor Keko.

Natasha Lako

Kanë thënë për tregimin

Dritëro Agolli
Në veprën e Teodor Kekos, nuk ka mllef ndaj fenomeneve që ofroi shoqëria shqiptare në dhjetëvjeçarin e fundit, sikundër ndodh sot rëndom te shumë autorë. Ai në të gjitha tregimet e tij shkroi me keqardhjen e shkrimtarit, i cili kërkon të ndryshojë shoqërinë…

Preç Zogaj
Teodor Keko ishte një talent që nxori nga dora proza të shkëlqyera në pauzat e një jete të hallakatur…

Visar Zhiti
Ka ca hollësira fatale që të bëjnë të vdesësh, por ka dhe ca të tjera që s’të lënë të vdesësh. Teodor Keko ikën duke u kthyer vazhdimisht. Ai vetë e mbush mungesën e tij. Jo të gjithë e kanë këtë fat, se jo të gjithë e bëjnë dot këtë…

Besnik Mustafaj
Teodor Keko mbetet tregimtari më i realizuar i brezit tim, pasi ai arriti t’i japë tregimit shqiptar rëndësinë që nuk e kishte…

Shaban Sinani
Gjithë letërsia e Kekos është lëndë letrare, lëndë prej rrugës. Në ka diçka përveçuese, tek ai është kjo. E pohoi letërsinë duke prishur kornizën. Imponoi zgjedhjen e tij, ndaj e blejnë njerëzit. Në letërsinë e kohës kërkohej tipi, ndërsa bota e personazheve të tij është asimetrike. Keko ka lënë gjurmën e vet në letërsi në periudha historike, atë ideokratike dhe demokratike, pikërisht në periudhën e frakturës historike për shqiptarët…

Remzi Lani
Letërsia e Kekos është një letërsi jo e guximshme, por jashtë kornizave. Duket sikur fotografon, por nuk është kështu. Letërsia e tij është një letërsi e përshtatshme që reflekton problemet e shoqërisë shqiptare, parë me sytë e një njeriu kontraversal, një fatalisti të qeshur. Nuk ishte ndër ata shkrimtarë që e kishe të lehtë ta botoje. Në një kohë kur shkrimtarët e kishin për detyrë të inkurajonin optimizmin, ai shkruante një letërsi fataliste, për vdekjen dhe histori të trishtuara…

Henri Çili
Eshtë pothuajse një fakt i rëndomtë në botën dhe biografinë e shkrimtarëve, artistëve, shkencëtarëve apo njerëzve të shquar. Vepra e tyre publike nuk përputhet me njeriun. Ata zakonisht janë njerëz të çuditshëm, janë njerëz të krisur, të sfazuar, idhnakë, të padurueshëm për të tjerët, mizantropë apo meskinë e kështu me radhë. Eshtë shumë i rrallë bashkimi i lumtur i njeriut dhe veprës, kur vjen fjala që ajo që bën njeriu të jetë po aq e madhe sa ai vetë. Teodor Keko është një prej këtyre përjashtimeve…

Agron Tufa
Letërsia shqipe ende nuk është e vetëdijshme për vendin specifik e krejt simpatik të krijimtarisë së Dorit, shkrimtarit që zhvilloi një ligjërim artistik të kompletuar, veçanërisht në prozën e shkurtër dhe të gjatë, duke e ngritur regjistrin e prozës shqipe në nivele tejet origjinale, nëpërmjet riprodhimit të skenave të dendura, të gjalla, përplot trishtim, sharm e dritë. Gjykuar nga truket narrative, situatat paradoksale e zgjidhjet ekcentrike, shumë krijime të Teodor Kekos janë shenjat e para të inaugurimit të letërsisë postmoderniste shqipe…

Gentian Çoçoli
Teodor Kekos mendoj se i shkon epiteti “shkrimtar i ndershëm”, pasi ai ka qenë i ndershëm me gjuhën që përdori dhe librat që shkroi. Ka shkrimtarë që përpiqen të krijojnë një jetë paralele, duke e larguar veten nga vepra që ata krijojnë, ndërkohë që, vepra dhe autori janë një. Kjo lloj lidhje mes veprës dhe karakterit është një burim i shkëlqyer i nivelit letrar dhe në këtë konteks, rasti i Teodor Kekos është një nga rastet më unike në letërsinë tonë…

Blendi Fevziu
Tregimet që ngjajnë pjesë jete dhe fatesh njerëzore, janë shumë larg temave të stisura. Jeta është aty më e vërtetë se kurrë, komplekse, me të gjitha misteret dhe enigmat e saj natyrisht edhe pse e treguar me mjeshtërinë e një artisti të vërtetë…

Arta Marku
Teodor Keko thyen kufizimet dhe bën një letërsi të drejtpërdrejtë, të hapur, pa norma “morale”…

Virgjil Muçi
S’ka pikë dyshimi që, sot e gjithë ditën, Teodor Keko është qytetari më “gojështhurur” i Republikës së Letrave Shqipe. Tregimet e tij janë sekuenca të lakuriqta e të vrazhda të një filmi të përçdoditshëm, të rëndomtë e të stërgjatë që quhet realitet. Dhe ndonëse ti, në dukje, je një spektator dorëjashtë nga gjithë ato histori, befas e ndien veten të lënduar e të prekur në sedrën tënde prej qytetari e familjari model për arsyen e thjeshtë se, shkrimtari në mënyrë të paskrupullt shkon e thyen skemën bardhezi të telenovelave, ku i Keqi është gjithmonë tjetri, ndërsa e Keqja është jashtë e larg nesh, falë temjanit të moralit të gënjeshtër me të cilin rrethojmë vetveten dhe gjithçka që gjendet brenda rrethit të pronësisë sonë të ligjëruar: gruaja, familja, prona, pozita. Por, ja që shkrimtari si një djallush i kudogjendshëm e i padukshëm na pëshpërit, pa u lodhur e me një ton ironik te veshi: “Mos harro që dhe ti je një mëkatar i vockël si personazhet e mi, ndaj mos e fshih kokën nën rërë si struci”!... 
 
Neritana Kraja
Tregimet e Teodor Kekos janë pjesë e ciklit të librave të tij që tregojnë Shqipërinë e tranzicionit “me individë të fortë dhe shoqëri të dobët”…